Tắc mạch do nước ối- một tai biến gây tử vong cho bà mẹ khi sinh đẻ

Từ đầu năm 1996 đến nay, tại Viện bảo vệ bà mẹ và trẻ sơ sinh (BVBMTSS) Hà Nội đã có hai trường hợp bà mẹ chết khi sình đẻ vì tắc mạch do nước ối.

Một cái chết đột ngột xảy ra cho sản phụ bao giờ cũng gây nỗi xúc dộng, bàng hoàng cho mọi người chung quanh và dư luận không khỏi xôn xao bàn tán. Chết vì tắc mạch do nước ối là cái chết đột ngột như thế.

Nước ối là một thứ dịch đặc biệt nằm trong buồng ối, bao quanh thai nhi khi còn trang tử cung. Bình thường khi sắp đẻ, dầu ối sẽ vỡ, một phần nước ối chảy ra ngoài qua đường sinh dục, lượng nước ối còn lại sẽ ra nốt khi đẻ thai và sổ rau.

Vì một lý do nào đó, một lượng nước ối (ít hoặc nhiều di vào mạch máu, được máu tĩnh mạch cuốn đi theo về tim rồi được tim bóp lên phải theo động mạch phổi. Tại phổi, các thành phần của nước ối bị cuốn theo với máu như các tế bào bong ra từ da và niêm mạc của thai, các tế bào của màng ối, các chất mỡ, chất gây trong nước ối, thậm chí có khi cả phân xu do thai suy thải ra trong buồng ối sẽ tích tụ tại làm tắc nghẽn các động mạch phổi gây nên tai biến.

Sản phụ bị tắc mạch do nước ối có thể ngay khi còn đang chuyển dạ, vào lúc vỡ ối, chưa đẻ thai. Cũng có thể triệu chứng tắc mạch do nước ối xảy ra muộn hơn, trong vòng vài giờ đầu sau đẻ. Nước ối có thể đi vào hệ thống tuần hoàn máu qua các tĩnh mạch ở cổ tử cung, qua vùng rau thai bám trong tử cung hoặc qua thành tử cung bị rách, vỡ.

Triệu chứng tắc mạch do nước ối biểu hiện :có thể ngay lúc vừa vỡ ối hoặc sau đó vài gíờ, trong lúc sản phụ còn đang chuyển dạ hay đã đẻ xong, sản phụ tự nhỉên cảm ngột ngạt, mệt mỏi, vật vã kèm theo ho khan hoạc ho khạc đớm có bọt. Kèm theo đó sản phụ khó thở nhanh, các đầu ngón tay, chân tím tái, da mặt nhợt nhạt vì tình trạng thiếu ôxy trầm trọng. Tim thường đập rất nhanh, mạch nhỏ, khó bắt .Các triệu chứng dó mỗi lúc một nặng thêm, diễn biến rất nhanh có thể kèm theo co giật, hôn mê và cuối cùng tử vong trong tình trạng ngạt và trụy tim mạch.

Nếu giai đoạn cấp tính nguy kịch trên qua được, bệnh nhân lại rơi vào tình trạng chảy máu do rối loạn đông máu. Một loại máu loãng không đông sẽ chảy ra liên tục từ đường sinh dục, từ những nốt tiêm dưới da, từ các chân răng hoặc trong các phủ tạng (dạ dày, ruột), cuối cùng cũng dẫn đến tử vong vì mất máu.

Tóm lại, một sản phụ không may bị tai biến tắc mạch do nước ối thì tử vong là điều gần như chắc chắn (ở Pháp, theo một tài liệu, tử vong của tai biến này là 70-80%). May mắn là tai biến này cũng hiếm gặp, nó chỉ xuất hiện 1 trong khoảng 3000 đến 30.000 ca đẻ. Ở nước ta, cho dến nay những ca tắc mạch do nước ối được chẩn đoán hầu như không có ca nào sống sót.

Cho đến nay, khoa học cũng chưa hiểu rõ cơ chế gây bệnh của tắc mạch do nước ối nhưng ngựời ta thấy có thể có những yếu tố thuận lợi sau đây thường có ở sản phụ trước khi bị taị bìến. Có lẽ có sự phối hợp với một bệnh có khả năng gây rối loạn đông máu như rau bong non, nhiễm độc thai nghén, thai chết trong tử cung, đẻ khó có sang chấn, đẻ nhiều lần, người mẹ có tuổi nhiều (trên 30 tuổi), nước ối có phân xu,…

BS Phó Đức Nhuận – SK và ĐS năm 1996

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *